Proces ekonomske integracije doprinio je razvoju političke integracije i stvaranju zajedničkih institucija.

Najvažnije institucije Evropske unije su:

Evropski parlament - koji zastupa građane EU i oni ga direktno biraju, Vijeće Evropske Unije – koje zastupa pojedinačne države članice, i Evropska komisija – koja teži zaštiti interesa Unije u cjelini, te tako čine “institucionalni trougao” koji stvara politiku i zakone (direktive, propise i odluke), koji se primjenjuju u cijeloj EU.

Sud pravde održava vladavinu evropskih zakona, a Sud revizora provjerava finansijski aspekt aktivnosti Unije.

Slijedećih pet tijela zaokružuje cijeli sistem:

Evropski ekonomski i socijalni odbor – predstavlja poslodavce, sindikate, poljoprivrednike, potrošače i druge interesne grupe;

Odbor regija – predstavlja lokalne i regionalne vlasti;

Evropska centralna banka – odgovorna je za evropsku monetarnu politiku;

Evropska investicijska banka - finansira investicijske projekte Evropske unije;

Evropski ombudsman – štiti građane i organizacije Evropske unije od loše uprave.

Pored naprijed navedenih tijela uspostavljene su i specijalizirane agencije koje se bave određenim tehničkim, naučnim ili zadacima upravljanja.